Nadmierne zakwaszenie gleby stanowi poważny czynnik jej degradacji. Wynika to z określonej reakcji mikroorganizmów i korzeni roślin na koncentrację jonów wodorowych w roztworze glebowym oraz z niekorzystnego chemizmu roztworu glebowego w środowisku kwaśnym. Zwiększa się rozpuszczalność składników mineralnych gleby, a w roztworze zmieniają się proporcje pomiędzy nimi. Zwiększenie rozpuszczalności składników mineralnych w warunkach przewagi przesiąkania wody prowadzi do zubożenia gleb w składniki pokarmowe roślin. Jednocześnie do roztworu glebowego przechodzą nadmierne ilości manganu, żelaza i glinu, które pogarszają warunki życia roślin lub nawet działają na nie toksycznie. Nadmierne zakwaszenie połączone z wynoszeniem składników poza strefę systemu korzeniowego roślin zniekształca równowagę jonową i prowadzi do chemicznego wyjałowienia gleby. Jest to najbardziej powszechna w Polsce forma degradacji środowiska glebowego. Kwasowa degradacja gleby nasila się z roku na rok wskutek zanieczyszczenia atmosfery, stosowania skoncentrowanych nawozów mineralnych, malejącego udziału nawożenia organicznego, składowania na powierzchni ziemi lub w gruncie kwaśnych i kwasotwórczych odpadów, przemywającego działania opadów atmosferycznych, niedostatecznego wapnowania gruntów rolnych i znikomego gruntów leśnych.

Wyróżnia się następujące formy degradacji chemicznej powierzchni ziemi:
- Zanieczyszczenia składnikami chemicznymi pochodzenia zewnętrznego,
- Zubożenie gleby przez wynoszenie składników z plonami roślin,
- Zubożenie gleby przez wymywanie składników,
- Zniekształcenie chemizmu gleby wskutek deformacji jej metabolizmu (tzw. metaboliczna intoksykacja gleby), zachodzą one przy ograniczeniu lub uniemożliwieniu dostępu powietrza atmosferycznego.

Rozróżnia się następujące formy uszkodzenia lub zniszczenia warstwy próchnicznej gleby:
- Zniekształcenie budowy i miąższości (bez ubytku zasobu próchnicy),
- Zmniejszenie zasobu próchnicznego,
- Całkowite zlikwidowanie zasobu próchnicznego (ukształtowania gruntu bezglebowego),
- Przykrycie warstwy próchnicznej gruntem bezglebowym (także opadami)
Zniekształcenia budowy i miąższości warstwy próchniczej jest najczęściej powodowane wyrównywaniem terenu, pracą sprzętu technicznego, instalowaniem przewodów podziemnych, wymieszaniem z obcą masą ziemną itp.

autor: Anna Ciepiela