1. Co to jest oświecenie ?
1. Nazwa epoki
"Wiek rozumu" - tak nazywali epokę Anglicy
"Wiek filozofów" - tak nazwali tę epokę Francuzi
"Wiek oświecony" - tak nazwali epokę Niemcy
Oświecenie to nazwa epoki zwana inaczej okresem racjonalizmu czy klasycyzmu. Oświecenie to nazwa epoki, która oznacza postępowe przemiany myślenia i działania w całokształcie zjawisk kulturowych, społecznych. Oświecenie rozpoczęło się we Francji i Anglii
2. Główne wartości i idee oświecenia
krytycyzm - odnoszący się do instytucji tradycyjnych, prywatnych , kościoła
racjonalizm - główny kierunek filozoficzny oświecenia. Twórcą jego był Kartezjusz (fil. francuski). Najważniejszy w poznawaniu prawdy był rozum ludzki. Według Kartezjusza prawdę było można poznać w drodze rozumowego ładu, a odrzucane były wszelki przesądy i uprzedzenia (racjo - rozum).
empiryzm (empirio doświadczenie), Kierunek, nurt myślowy XVIII wieku, którego prekursorem był angielski filozof Francis Bacon. Uważał on, że najważniejszą rolę w poznawaniu świata odgrywa doświadczenie. Odrzucał więc to wszystko czego nie da się potwierdzić praktycznie
utylitaryzm - był to nurt pośredni między racjonalizmem a empiryzmem. Nurt ten kierował się optymizmem poznawczym, wierzył w możliwość odkrywania praw rządzących światem i społeczeństwem oraz przekształcania stosunków społecznych. Utylitarianie przypisywali ogromną rolę edukacji i wychowaniu.
deizm Deiści uznawali istnienie Boga jako stwórcy świata, uznawali też wagę nakazów moralnych płynących z religii, odrzucali natomiast objawienie i wyznawanie formy wiary. Przedstawicielami deizmu byli Diderot oraz Volter. Obaj namiętnie walczyli z fanatyzmem religijnym
ateizm - pogląd ten odrzucał istnienie Boga - pojawiał się w pismach francuskiego filozofa przyrody, współpracownika "Encyklopedii" Paula Holbacha
sensualizm - pogląd ten podkreślał rolę edukacji i wychowania. Źródłem wiedzy są wrażenia zmysłowe, będące odbiciem rzeczywistości. John Locke (fil ang.) wprowadził pojęcie "tabula rasa". Określając w ten sposób umysł dziecka pozbawiony jakichkolwiek wrodzonych idei oraz zasad i kształtowany dopiero przez doświadczenie i edukację
naturalizm - pojęcie to określało stałe, niezmienne cechy człowieka i świata. Rousseon twierdził, że bywają one zniekształcone w rozwoju cywilizacyjnym, więc należy przywrócić to, co zgodne z naturą, tzn. są to podstawowe prawa i jego dążenie do szczęścia. Szczęście jednostki, harmonijnie powiązane ze szczęściem ogółu, osiągne pracą, użytecznością prowadzącą do postępu, było więc także jednym z podstawowych dążeń tej epoki.
Autor: Paulina Kłos