INTERIA.PL - Portal internetowy

Ściąga

    INTERIA.PL   > Nauka i zabawa   Matura 2015     ściąga     matura     studia  
  
Szukaj

Bryk to Cię wciąga Twoja ściąga   pisz do nas
#bl
#bl
#bl
#bl
#bl
Ankieta
Ściąganie...
Jest nieuczciwe, ale czasem tak robię
To najlepszy sposób na uczenie się
A kto nigdy nie ściągał?
Wymaga sprytu i odwagi
Nie wiem, nie ściągam
głosuj >>
 ENCYKLOPEDIA
 KATALOG
   - polski
   - zagraniczny
 MELOMAN
Dokąd zmierza człowiek czasów barokowych i oświeceniowych?

Dokąd zmierza człowiek? Do czego dąży? Niezależnie od tego w jakiej epoce żyje, stawia sobie te same pytania: Skąd się wziął świat? Jak powstał? Co jest sensem życia? Czy naszym życiem kieruje Bóg, czy zależne jest ono od przeznaczenia? Dąży do poznania świata. Zastanawia się nad systemem wartości. Szuka wartości wyższych. Zastanawia się nad ich istotą. I okazuje się, że nie tylko na przestrzeni wieków odpowiada na te same pytania, ale również dochodzi do wniosków, które już wcześniej były sformułowane. Człowiek końca XVI wieku przekonał się, że nie zawsze da się zachować postawę stoicką, afirmującą życie. Zauważył, że nie jest istotą harmonijną. Dochodzono do wniosków pesymistycznych, np. że świat jest nie trwały, a człowiek rozdwojony wewnętrznie (augustianizm). Pojmowanie takiego człowieka znalazło odzwierciedlenie w literaturze i poezji.


Ze względu na przyjętą przez poetów postawę wobec świata poezję barokową można podzielić na tzw. poezję "światowych rozkoszy" i poezję metafizyczną.
Poeci "światowych rozkoszy" wiedząc, że życie jest nietrwałe, starali się czerpać z niego to, co najlepsze. Pisali o flircie, grze miłosnej, uczuciach, zapominali o przemijaniu.
W przeciwieństwie do nich poeci metafizyczni odrzucali ponęty życia doczesnego. Wnikali w strefę ducha i tam doszukiwali się starych wartości. Nie napawali się miłością, szukali wartości wyższych.
Polska wieku XVI uchodziła za drugie mocarstwo Europy, zaraz po Niemczech. Była przedmurzem - tarczą chrześcijaństwa. W XVII w. Nękana licznymi wojnami (z Kozakami, Tatarami, Szwedami) wywarła wpływ na postawę Polaków. Poczucie zagrożenia wzmagało zwątpienie w dotychczasowe wartości, w wiarę i kościół. Rosła w siłę szlachta, która wymuszając dla siebie kolejne przywileje, pozbawiała władzy króla. Ze szlachtą wiążą się dwa modele kultury - dworski, kreowany przez magnatów, którzy czerpali wzorce z zachodu (ubiory, wysokie peruki, pudry, krynoliny, stąd też silny wpływ języka francuskiego) i ziemiański, który powstał w oparciu o dziedzictwo renesansowe, z modelu szlachcica ziemianina. Ten model kultury akcentował przywiązanie do polskości, obrzędów i obyczajów. Cechuje go ksenofobia szlachecka (niechęć do obcych krajów i kultury). Polski szlachcic, typowy Sarmata, szanuje swą wolność, przywileje i gloryfikuje staropolszczyznę. Przedstawiciele tego modelu kultury to Zbigniew Morsztyn, Wacław Potocki i Jan Chryzostom Pasek.
Przedstawicielem kultury dworskiej, która mówiła o tematach lekkich i opisywała życie na dworze, był Jan Andrzej Morsztyn. Zgodnie z kanonami poezjowania dworskiego starał się zaskoczyć czytelnika konceptem, treścią, tematem, oryginalnym wysokim językiem. Przykładem mogą być takie utwory jak "Niestatek" czy "Do trupa". Pierwszy poprzez paradoksalne wyliczenia uzasadnia brak stateczności u kobiet, drugi przekonuje, iż lepiej być umarły, niż cierpieć z miłości.
Inny przedstawiciel kultury dworskiej to Daniel Naborowski. Jego teksty "Krótkość żywota" czy "Do Anny" mają charakter refleksyjny, metafizyczny. Mówi w nich o przemijaniu o marności, doszukuje się rzeczy stałych - Boga, czasu, uczuć.
Nurt ziemiański reprezentuje Wacław Potocki, samouk, gospodarz, uczestnik sejmów, żołnierz. W swych utworach, np. "Nierządem Polska stoi", "Pospolite ruszenie", "Zbytki polskie", "Transakcja wojny chocimskiej" przedstawia Polaków i ich stan świadomości. Z troską wskazuje wady narodowe, błędy polityczne, brak stabilizacji, samowolę szlachty, ale też wzór dobrego wodza.
Człowiek baroku otacza się sztuką, która jest przesycona ornamentyką (zdobieniami), monumentalizmem (wszystko olbrzymie, ciężkie, bogato złocone), dynamicznością (postaci w ruchu, z bogatą mimiką).
Rozkwita muzyka, powstają liczne nowe formy muzyczne, np. opera, muzyka instrumentalna, polifonia. Jej twórcami są: J. S. Bach, K. Monteverdi, A. Vivaldi, F. Haendel.
A pozycja człowieka? Błażej Pascal powiedział;

"Wielkość człowieka jest w tym, że zna on swoją nędzę. [...]
Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą."

I w tych słowach zawarty jest cel człowieczeństwa. Dla człowieka żyjącego w okresie baroku życie doczesne posiadało niewątpliwe wartości, których nie należy lekceważyć, bo pierwszeństwo ma radość przed cierpieniem. Uważali, że należy uciekać od doczesności w mistycyzm.
Klasycyzm, kolejna epoka historyczno-literacka, będzie posądzała barok o zdziczenie sztuki, wypaczenie klasycznych kanonów, powie, że była to epoka zepsucia smaku i upadku obyczajów.
We Francji zwane epoką filozofów, w Anglii wiekiem rozumu. Oświecenie, bo o nim właśnie mowa, wiązało się z rozwojem wszystkich dziedzin nauk - to już charakteryzuje ówczesnego człowieka, propagatora kultury i nauki.
Oświecenie odnosiło się krytycznie do epoki poprzedniej. Krytycyzm dotyczył przede wszystkim religii i spraw związanych z kontrreformacją oraz kanonów sztuki i literatury. Barok, posądzano o zdziczenie literatury, przeciwstawienie się oświeceniowemu powrotowi do form antycznych, czyli klasycznych (stateczności, wyważenia i umiaru). Człowiek wyznaczył literaturze konkretny cel. Miała zajmować się sprawami społecznymi i spełniać zadanie dydaktyczno - moralizatorskie.
Przedstawiciele myśli oświeceniowej oparli swe poglądy na racjonalizmie zaproponowanym przez Kartezjusza. Stawiali na potęgę rozumu, przy pomocy którego, jak wierzono, można opanować świat. Racjonaliści nie wyznawali wiary w Boga. Boga nie ma, bo nie można go poznać przy pomocy doświadczenia (empiryzm Loche`a i Bacona), ani odczuć zmysłami. Człowiek nie dążył więc do zbawienia, nie rezygnował z uroków świata, lecz pragnął go dogłębnie poznać i opanować. Być może czynił to z myślą przyszłych pokoleniach.
Tak więc człowiek oświecony, przeklinając wartości wyznawane przez człowieka baroku, wędrował przez świat ścieżkami klasycyzmu, poprzecinanymi dróżkami wolnomyślicielstwa, by dojść do bram ogrodu sentymentalnego otwierającego posiadłości romantyzmu.
Oświecenie to eksplozja wszelkich dziedzin wiedzy. Odzwierciedleniem tego stanu rzeczy w literaturze jest bogactwo form i gatunków uprawianych przez rzesze twórców.
Jednym z przykładów dążności człowieka w XVIII wieku jest oda napisana przez A. Naruszewicza pt. "Balon". Naruszewicz był współpracownikiem Stanisława Augusta, redagował "Zabawy Przyjemne i Pożyteczne", uczestniczył więc bezpośrednio w życiu kulturalnym i naukowym kraju.


LOGA SMS

czy wiesz ?...
Kogo cytować?
Skróter
 •Tematy maturalne
 •Czekamy na Wasze wypracownia
 •Francuskie pytania
 •Gajusz Juliusz Cezar
 •Znaczenie powstania listopadowego
 •Dobre rady
 •Najlepsze sposoby!
 •Sienkiewicz i Żeromski
 •Nowotwory
 •Kryzys w Europie XIV wieku