INTERIA.PL - Portal internetowy

Ściąga

    INTERIA.PL   > Nauka i zabawa   Matura 2015     ściąga     matura     studia  
  
Szukaj

Bryk to Cię wciąga Twoja ściąga   pisz do nas
#bl
#bl
#bl
#bl
#bl
Ankieta
Ściąganie...
Jest nieuczciwe, ale czasem tak robię
To najlepszy sposób na uczenie się
A kto nigdy nie ściągał?
Wymaga sprytu i odwagi
Nie wiem, nie ściągam
głosuj >>
 ENCYKLOPEDIA
 KATALOG
   - polski
   - zagraniczny
 MELOMAN
Ideał szlachcica ziemskiego w "Żywocie człowieka poczciwego" Mikołaja Reja.

Wszystko o Reju.


1. Wiadomości o życiu i twórczości Mikołaja Reja
Mikołaj Rej urodził się w 1505 roku w Żurominie pod Haliczem jako syn zamożnej rodziny ziemiańskiej. W dzieciństwie i młodości uczęszczał do różnych szkół, ale niewiele się w nich nauczył, gdyż bardziej niż nauka pociągały go do zabawy i wesołe towarzystwo. Dopiero jako młodzieniec na dworze Andrzeja Tęczyńskiego, zawstydzony własnym nieudztwem zaczął się dokształcać, przejmując humanistyczne zamiłowanie do nauki. Po opuszczeniu dworu Tęczyńskiego osiadł Rej na wsi, ale brał aktywny udział w życiu publicznym, obserwując przy tym bacznie otaczający go świat i ludzi. Doskonale zarządzał swymi licznymi majątkami, był gospodarzem z zamiłowania. Wiele podróżował po Polsce, ale za granicę nigdy nie wyjeżdżał. Zyskał sobie dużą popularność wśród szlachty, dzięki swemu sposobowi bycia - zawsze dowcipny, wesoły, a nawet rubaszny, pełen mądrości życiowej. Około 1541 roku Rej przeszedł na protestantyzm, stał się gorliwym działaczem i pisarzem kalwińskim. Zmarł w 1569 roku
2. Jak rozumiesz hasło M. Reja
"A niechaj narodowie widy postronni znają,
Iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają"

M. Reja nazwano "ojcem literatury polskiej" ponieważ był pierwszym pisarzem, tworzącym wyłącznie po polsku. Pisał dzieła w pełni oryginalne, nie zaś przeróbki obcych tekstów, toteż w utworach jego odbiło się współczesne życie narodu. On pierwszy dowiódł, że literatura może rozwijać się w języku narodowym, przyczyniając się w ten sposób do zwycięstwa języka ojczystego nad panującą dotychczas łaciną. Działania jego w tym zakresie były zupełnie świadome, był bowiem prawdziwie przywiązany do swojej ojczyzny i narodu. Napełniło go ustawiczną troską to, że Polacy gardzą swoim językiem i nie mają literatury narodowej. Z tej obywatelskiej troski zrodziło się hasło, które było myślą przewodnią całej twórczości:
"A niechaj narodowie wżdy postronni znają,
Iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają"
Mikołaj Rej był samoukiem, toteż jego własne utwory, w których porusza aktualne zagadnienia polityczne, społeczne, religijne i obyczajowe mają charakter dydaktyczny. Sprostały one jednak - mimo tego mentorstwa - aktualnym potrzebom społeczeństwa, dzięki czemu Rej stał się pisarzem popularnym i cenionym, ulubieńcem ostatnich Jagiellonów - Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.


3. Treść fragmentów "Żywota człowieka poczciwego"
Obraz życia wiejskiego przedstawił także Mikołaj Rej w "Żywocie człowieka poczciwego". Autor opisuje życie polskiego szlachcica, dzieląc je na trzy okresy: dzieciństwo i młodość, wiek dojrzały i starość. Na początku omawia wychowanie i kształcenie dzieci i młodzieży. Od najmłodszych lat należy czuwać nad obyczajami dziecka, strzec je od złego przykładu i uczyć moralności. Być może pamiętając swoje niefrasobliwie dzieciństwo. Rej sprzeciwia się zbyt surowemu i rygorystycznemu wychowaniu, radząc aby zwracać uwagę na ćwiczenia i rozrywki. W wieku młodzieńczym wystarczy, aby panicz wyjechał za granicę, a po powrocie odbył praktykę, nauczył się ogłady towarzyskiej na jakimś magnacki dworze. To zdaniem Reja wystarczyć, aby uważać się za człowieka odpowiednio przygotowanego do życia rodzinnego jak i społecznego. Rozważać można wybór różnych dróg życiowych, poeta jednak wyraźnie preferuje stan ziemiański, który gwarantuje spokój sumienia.
Druga księga jest poświęcona wiekowi średniemu Młody panicz po powrocie z magnackiego dworu powinien się ożenić, a żona powinna mu być równa majątkiem i stanem. Ciesząc się szczęściem rodzinnym i przyjemnościami pracy na roli nie powinien szlachcic zapomnieć o powinnościach wobec ojczyzny, pełniąc na przykład godność posła ziemskiego, czy też solidnie wywiązywać się z innego powierzonego mu zadania. Autor stara się wyjaśnić, na czym polega prawdziwe szlachectwo. Składa się na to pojęcie szereg cnót, takich jak np. prawdomówność, umiar, rozsądek. Najohydniejsze zaś wady, niegodne cnotliwego szlachcica to dążenie do zdobycia bogactwa. Jest ono źródłem wszelkiej niesprawiedliwości i zdzierstwa. Nadmierne bogactwo zaś prowadzi do życia ponad stan. Poeta uważa pijaństwo za nałóg, gdyż ubranie jest poplamione i ubłocone, a rozmowa jest zupełnie bezsensowna. Według Reja każdy człowiek powinien zwalczać wszystkie wady i przywary, a pielęgnować cnoty, świadczyć dobrodziejstwa innym, pozyskać sobie prawdziwych przyjaciół, a wówczas czeka szlachcica największa nagroda na ziemi, a mianowicie "dobra sława". Zakończenie tej księgi to sielankowy, a jednocześnie szczegółowy i drobiazgowy opis szczęśliwego życia szlachcica na wsi, na łonie rodziny, które upływa wśród zajęć gospodarskich i rozrywek.
W księdze trzeciej przedstawiona jest starość szlachcica. Starość człowieka jest najmniej ciekawa, mało barwa, pozbawiona interesujących obowiązków obyczajowych. Najwięcej miejsca zajmują wtedy rozprawy moralne o starości i śmierci, której jednak człowiek cnotliwy nie musi się lękać.
"Żywot..." jest nieocenionym źródłem do poznania bytu i obyczajów szerokich mas szlacheckich w wieku XVI. Odzwierciedlona w tym dziele została Rejowska radość życia, umiłowanie domu rodzinnego, najbliższych, pracy ziemiańskiej i przyrody. Ten portret szlachcica-ziemianina ukazuje człowieka kierującego się powszechnie ukazanymi cnotami i żyjącego zgodnie z naturalnymi prawami cyklu biologicznego.
Twórczość Reja miała znaczenie przełomowe w dziejach literatury polskiej, była dowodem, że nie tylko łacina, ale również język polski nadaje się do wyrażenia różnorodnych uczuć i przeżyć. Poeta posługiwał się niezwykle bogatym słownictwem, wyrazistym, czasem nawet dosadnym, często zaczerpniętym z potocznego języka. Najłatwiej radzi sobie Rej z obrazami satyrycznymi, trudniejsze jest dla niego opisywanie stanów uczuciowych. Da urozmaicenia swej wypowiedzi często używa pytań retorycznych, wykrzykników, zwraca się do czytelnika bezpośrednio.
Humanistyczne wartości dorobku to radość człowieka, który potrafi cieszyć się życiem, potrafi w życiu ziemskim czuć się szczęśliwym. Ta pogodna afirmacja świata i jego spraw pozwala nazwać Reja poetą-humanistą.

"Prawo szlacheckie jakie powinno być:. Mowa w tym fragmencie o idealne szlachcica. Ma on się nie chwalić herbem znajdującym się na sygnecie, nie wywyższać się, być cichym, pokornym, życzliwym, uprzejmym i szlacheckim
"Szara pych jako szkodliwe" Autor krytykuje złe postępowanie ludzi zarozumiałych, chytrych, samolubnych i pyszałków.


4. "ROK NA CZTERY CZĘŚCI PODZIELON"
W tym fragmencie mowa jest co szlachcic robi podczas poszczególnych pór roku. W czasie wiosny ogląda swoje gospodarstwo. sadzi drzewka, chodzi z czeladzią po sadach. sieje zboża. Kiedy nadchodzi lato ogląda warzywa, pilnuje aby zborze dobrze i szybko dojrzewało. Podczas jesieniu zrywa w sadzie owoce i przygotowywuje zapasy na zimę. Kiedy przychodzi zima szlachcic dopiero odpoczywa sobie, jeździ na łowy itp.
Wiosną szlachcic dba o ogród i sad. W ogrodzie na odpowiednio przygotowanych grządkach sieje lub sadzi następujące warzywa: rzodkiewki, sałatę, rzeżuchę, melony, ogórki, majeranek, szałwię, groch, koper i różne zioła. Robi to wszystko "bo prędko i rośnie i pożytek przynieść może". W sadzie gospodarz powinien zaszczepiać drzewka, rozsadzać, czyścić, poobciniać zbędne pędy, okopać młode drzewka i obsypywać użurkami, pozbierać mszyce
Krytyka wad społecznych na podstawie "Krótkiej rozprawy między trzema osobami Panem, Wójtem a Plebanem" Mikołaja Reja
Stosunki społeczne jakie panowały w Polsce w epoce odrodzenia najlepiej przedstawił Mikołaj Rej w "Krótkiej rozprawie między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plabanem". Utwór jest ostrym atakiem na wszelkie przeżytki feudalizmu w polskim życiu zbiorowym. Rej atakuje nawet politykę starego króla, który wciąż usiłuje bagatelizować żądania mas szlacheckich. Jednocześnie nie szczędzi samej szlachty, krytykując niedowład sądownictwa, panujące w sądach przekupstwo, złą organizację wojskową, nieudolność władzy ustawodawczej, wadliwą gospodarkę finansową, życie ponad stan, prywatę, pijaństwo. Słowa krytyki stanu szlacheckiego zawarte są w wypowiedziach Wójta i Plebana, który starając się odepchnąć ataki Pana przedstawia przekupstwo urzędów, sądownictwa i zabieganie szlachty o własne korzyści. Niepokój autora budzi sytuacja w polskim sejmie, w którym wciąż brak jednomyślności. Każdy z posłów myśli przede wszystkim o swych prywatnych interesach, nie zaś o dorobku publicznym i państwowym. Pan i prowokowany przez niego wójt wytykają duchowieństwu próżniactwo, bezwzględność w ściąganiu ofiar i opłat. Wójt początkowo udaje prostaka, zachęcony jednak przez Pana pozwala się wciągnąć w dyskusję i obnaża kulisy "duszpasterskiej" działalności księdza. Natomiast Pan wypowiada się śmiało. Odważnie wyśmiewa ceremonie kościelne, w czasie których księża myślą tylko o swych dobrach doczesnych, nie wykazując żadnej troski o zbawienie. Przedmiotem szczególnego ataku Pana stały się wiejskie odpusty, na których w rezultacie nikt się nie modli o odpuszczenie grzechów. Wszystkie wymienione wyżej nadużycia, panujące bezprawie daje się najbardziej we znaki samym chłopom. Krytykując uprzywilejowane warstwy społeczeństwa dał Rej wyraz swemu współczuciu dla upośledzonego i uciskanego chłopa, który stwierdza:
"Ksiądz pana wini, pan księdza,
A nam prostym zewsząd nędza."

"Krótka rozprawa..." jest doskonałym osiągnięciem artystycznym. Autor trafnie dostrzegł złożoność przedstawionych problemów, ukazał je w sposób barwny, wzbudził zainteresowanie czytelnika, ukazując w sposób humorystyczny różne obrazki obyczajowe - scenki z odpustu, targu, polowania, uczt. Jest pierwszym w historii naszej literatury autorem, który wprowadził do dzieła literackiego mowę potoczną, przełamując w ten sposób sztywny schematyzm średniowieczny. Nie ulega wątpliwości, że za Panem, Wójtem i Plebanem stoi sam Rej, znakomity obserwator, realista i humorysta, śmiejący się ze wszystkiego, co mu się w życiu ludzkim nie podoba, co go razi i co uważa za szkodliwe. Autor stosuje też ironię, polegającą na "udawaniu głupiego" na demonstrowaniu przejawów głupoty, przy zachowaniu udanej powagi.
Autor: Paulina Kłos


LOGA SMS

czy wiesz ?...
Czym jest normalność?
Skróter
 •Tematy maturalne
 •Czekamy na Wasze wypracownia
 •Francuskie pytania
 •Gajusz Juliusz Cezar
 •Znaczenie powstania listopadowego
 •Dobre rady
 •Najlepsze sposoby!
 •Sienkiewicz i Żeromski
 •Nowotwory
 •Kryzys w Europie XIV wieku