INTERIA.PL - Portal internetowy

Ściąga

    INTERIA.PL   > Nauka i zabawa   Matura 2013     ściąga     matura     studia  
  
Szukaj

Bryk to Cię wciąga Twoja ściąga   pisz do nas
#bl
#bl
#bl
#bl
#bl
Ankieta
Ściąganie...
Jest nieuczciwe, ale czasem tak robię
To najlepszy sposób na uczenie się
A kto nigdy nie ściągał?
Wymaga sprytu i odwagi
Nie wiem, nie ściągam
głosuj >>
 ENCYKLOPEDIA
 KATALOG
   - polski
   - zagraniczny
 MELOMAN
Materiały wybuchowe

Materiały wybuchowe mają szerokie zastosowanie do wszelkich robót górniczych (strzały zarówno naziemne jak i podziemne), w militariach i (technika cywilna) - podczas pirotechnicznych burzeń konstrukcji budynków. Te mieszaniny i związki pirotechniczne stały się bardzo popularne już za czasów Alfreda Bernharda Nobla (1833 - 96) - znanego chemika i przemysłowca, który w roku 1866 odkrył metodę obniżania reaktywności nitrogliceryny (a właściwie triazotanu (V) propanotriolu) przy użyciu ziemi okrzemkowej, (co znalazło praktyczne zastosowanie w formie dynamitu i żelatyny wybuchowej.


Ten wynalazek, który miał służyć ludzkości, miał znaleźć zastosowanie podczas budowy dróg (w górach) i usuwania skał wszelkiego rodzaju został zastosowany głównie w postaci prochu bezdymnego, który chociaż w nieco innej formie (40% "nitrogliceryna", 60% "nitroceluloza", lub 95% nitroceluloza i 5% etanolu lub 5% eteru etylowego) w militariach, gdzie napełniano (i napełnia się) nim amunicję. Taki gwałtowny rozwój pirotechniki sprawił, że mieszaniny pirotechniczne można było niegdyś spotkać zarówno w dziecięcych pistoletach na kapiszony, poprzez race i amunicję ostrą aż po bomby jądrowe i termojądrowe (gdzie stosuje się trotyl jako materiał, który inicjuje wybuch bomby powodując zsunięcie się materiałów rozszczepialnych w jedną całość - tworząc ich tzw. masę krytyczną).


Istota materiałów wybuchowych
Materiałami wybuchowymi są nietrwałe substancje, rozkładające się pod wpływem wzrostu temperatury (lub / i) iskry i innych bodźców zewnętrznych. Nietrwałość tych związków spowodowana jest zawartością nietrwałych wiązań w ich cząsteczkach (np. wiązania: grupa -NO2, grupa azotanowa -NO3, grupa aminowa -NH2 , mostek tlenowy -O-O- oraz wiele innych).
Materiały wybuchowe są to głównie substancje organiczne (heksogen, oktogen, trotyl, tetryl, nitroceluloza, heksyl, pentryt, etylodinitroamina (EDNA), triazotan (V) propanotriolu, diazotan (V) etanodiolu, rzadko używany azotan (V) etanolu, nitromannit, różne odmiany plastyku, szedyt, sznajederyt i inne), rzadziej substancje nieorganiczne - głównie wybuchowy azotan (V) amonu, który jest stosowany w mieszaninach z substancjami organicznymi; mieszaniny tego typu mogą się charakteryzować wysoką temperaturą spalania (np. amonal - alumatol, którego składnikami są nitrozwiązki (np. trinitrotoluen 2,4,6 - Trotyl), wcześniej wspomniany azotan (V) amonu i metaliczny glin), nietopliwością (amonity - azotan (V) amonu, nitrozwiązkami aromatycznymi (np. trotyl), dodatkiem metalicznego glinu (którego ilość redukuje ilość wydalanego tlenu i zwiększa egzotermiczność reakcji - tym samym jest substancją umożliwiającą dobranie odpowiedniego balansu tlenowego), mączki ziemniaczanej i innych dodatków) i stosunkową wysokim bezpieczeństwem podczas manipulowania nimi (np. wcześniej wspomniane amonity, saletrole - różnoprocentowa mieszanina azotanu (V) amonu z alifatycznymi (bądź innymi) organicznymi paliwami ciekłymi).
Mieszaniny pirotechniczne mają ściśle określone właściwości tj. rozkładają się przy konkretnej temperaturze, czy innych bodźcach (impuls elektryczny - iskra (trinitrorezorcynian ołowiu); termiczny - podgrzanie, płomień (heksogen, pentryt, saletrole i in.); mechaniczny - uderzenie, tarcie, nakłucie (azydek ołowiu, piorunian rtęci)), - jako przykład może posłużyć azotan (V) amonu powszechnie znany jako saletra amonowa (i wykorzystywany jako nawóz chemiczny), którego rozkład następuje w temperaturze 210 oC (a wybucha w temperaturze 300 oC, inaczej zaś zachowa się ten sam azotan amonu zmieszany z innymi substancjami i tak np. zmieszany z trinitrorezorcynianem ołowiu (II) w stosunku 1:1 może się zapalić poniżej 100oC, przy gwałtownym wzroście temperatury, inaczej zaś się zachowa w mieszaninie z piaskiem, czy ziemią okrzemkową, gdzie aktywność mieszaniny spadnie; jako analogiczny przykład może posłużyć noblowska nitrogliceryna czysta i zmieszana z ziemią okrzemkową. Właśnie takie zmiany właściwości piro-mieszanin znajdują szerokie zastosowanie do zabezpieczania wysoce aktywnych materiałów wybuchowych - np. stosowany do produkcji spłonek heksogen, który wybucha pod wpływem lekkiego ogrzania lub bodźca mechanicznego, dlatego podczas produkcji zostaje flegmatyzowany parafiną, tak, że staje się mniej aktywny i może być transportowany. Wzrost aktywności mieszanin p. znajduje zastosowanie m.in. do produkcji kapiszonów, gdzie używa się do tego celu drobno sproszkowanego szkła, które pomimo swojej niepalności zwiększają aktywność mieszanki przeciwwybuchowej.


Klasyfikacja materiałów wybuchowych i mieszanin pirotechnicznych
Materiały wybuchowe ze względu na zastosowanie i aktywność fiz-chem. dzielimy na:

a/ inicjujące
Posiadają ogromną aktywność chemiczną i znajdują szerokie zastosowanie do produkcji spłonek i detonatorów - bo jak sama nazwa wskazuje inicjują wybuch innych materiałów bądź miesz. pirotech.; charakteryzują się ponadto dużym strumieniem ognia (o bardzo wysokiej temperaturze); np. trinitrorezorcynian ołowiu (II), nitromannit, heksogen, azydek ołowiu i inne; mogą być zapalane prądem (co ma zastosowanie w produkcji spłonek saperskich).

b/ kruszące
Materiały posiadające dużą siłę kruszącą, jakkolwiek są mniej aktywne niż m.w. inicjujące; mogą się charakteryzować stosunkowo wysoką odpornością na siły mechaniczne - np. trotyl, jakkolwiek są również wyjątki - np. wcześniej wspomniany heksogen; stosowane są zarówno w postaci czystej np. trotyl, jak również w postaci mieszanin - hektolit, pentrolit (kolejno: mieszanina trotylu i heksogenu, mieszanina trotylu i pentrytu); ponadto charakterystyczna jest dla tej grupy związków prędkość z jaką następuje rozkład bądź spalanie - tzw. prędkość detonacji i wynosi od 2000 m /s do 9000 m / s, najszybciej detonującym się materiałem jest oktogen i jego prędkość detonacji wynosi 9100 m / s. Z kolei prędkość detonacji heksogenu wynosi 8400 - 8600 m / s, pentrytu ok. 7600 m / s, dynamitu ok. 5000 - 6000 m / s (w zależności od średnicy) i saletrolu 1500 - 2700 m / s . Tak duże prędkości detonacji znalazły praktyczne zastosowanie w produkcji tzw. lontów detonujących, których prędkość spalania wynosi 5000 - 7000 m / s i jest praktycznie wykorzystywana do jednoczesnego detonowania kilku materiałów w tym samym momencie w specyficznych warunkach (rdzeń takiego lontu wykonywany jest głównie z mieszanin, których głównym składnikiem jest jeden z nitrozwiązków aromatycznych np. trotyl), gdzie nie można użyć specjalistycznych detonatorów (dla porównania - prędkość palenia się zwykłych lontów prochowych wynosi na powietrzu 1 cm / s i wzrasta pod wodą proporcjonalnie do głębokości, których rdzeniem jest proch czarny); siła (mechaniczna) m.w. kruszących zależna jest przede wszystkim od pierwiastków jakie wchodzą w skład poszczególnych cząsteczek mieszaniny i w zależności od wydzielanej ilości gazów przez nie podczas detonacji oraz prędkości detonacji. Siłę materiałów wybuchowych (nie tylko m.w.k) określa się praktycznie tzw. próbą trauzla, polegającą na umieszczeniu 10 g m.w. w bloku ołowianym

c/miotające
Są to materiały wybuchowe, które nie posiadają tak dużej aktywności fiz-chem. jak m.w. inicjujące, ani też nie spalają się tak szybko jak m.w. kruszące; charakterystyczny dla tej grupy związków i mieszanin p. jest płomień i temperatura sięgająca od kilkuset do kilku tysięcy oC; m. te ulegają spalaniu (deflagracji) z prędkością od kilku do kilkuset cm / s; znajdują one zastosowanie w produkcji amunicji (gdzie stosowany jest obecnie proch bezdymny), fajerwerków, zimnych ogni i wyżej wspomnianych lontów prochowych; do m.w. miotających można zaliczyć: proch czarny, bezdymny i inne.


Gaszenie palących się materiałów pirotechnicznych
Materiały wybuchowe i inne mieszaniny pirotechniczne w ogromnej większości spalają się bez dostępu powietrza, dlatego też bardzo trudne jest gaszenie takich palących się m.p. odcinając dostęp powietrza. Palący się np. proch powinien być gaszony nie przez odcięcie dostępu powietrza (bo to w przypadku większości m.p. nic nie da), lecz przez obniżenie temperatury prochu poniżej temperatury zapłonu (np. wodą), co spowoduje po prostu jego ugaszenie. Jednakże w przypadku niektórych związków nie można użyć wody, ponieważ może to spowodować jeszcze gorsze konsekwencje (np. palący się sód, podczas próby gaszenia wodą wydzieli wodór, który w zetknięciu z wysoką temperaturą otoczenia eksploduje) - wówczas należy użyć substancji szczególnie mało reaktywnych chemicznie, które zarazem mają duże zdolności do obniżenia temperatury palącej się subst. bądź miesz. p. - wówczas zastosowanie może znaleźć np. ciekły azot, który jest jedną z ważniejszych subst. w specjalistycznej - chemicznej straży pożarnej i jest stosowany m.in. do gaszenia poważnych pożarów kopalni węgła: brunatnego i kamiennego, gdzie z przyczyn technicznych (chodzi tu głównie o bardzo wysoką temperaturę i małe rezultaty szybko parującej wody) nie może zostać użyta woda.


Materiały wybuchowe w militariach i górnictwie
Materiały wybuchowe (jak wcześniej wspomniałem) mają bardzo szerokie zastosowanie zarówno w militariach jak i całym górnictwie. Począwszy od tej pierwszej warto dodać iż zastosowanie m.w. w militariach nie ogranicza się jedynie do amunicji "ostrej" i ślepej - "straszaków". Militaria to jedno wielkie składowisko materiałów wybuchowych - zastosowanie znajdują m.w. inicjujące - detonatory elektryczne - saperskie, hydrauliczne, gazowe, spłonki w: minach, bombach, amunicji i innych - tu zastosowanie znajdują głównie związki ołowiu i rtęci takie jak piorunian rtęci, azydek ołowiu, trinitrorezorcynian ołowiu (II) i inne - np. heksogen, nitromannit; m.w. kruszące - można znaleźć w amunicji ppanc., bombach wszelkiego rodzaju, minach, ładunkach zapalających, fugasach (prowizorycznych minach wojsk inżynieryjnych) i fugasach zapalających (zawierających m.w. kruszący i napalm), ładunkach wydłużonych (umożliwiających detonację min na polach minowych i transport przez nie kolumny ludzi bądź przejechanie kolumny wozów), sygnalizacji świetlnej (np. race), zasłonach dymnych, podczas rozpraszania materiałów trujących (zarówno biologicznych jak i chemicznych), i w przypadku wojen bądź walk z użyciem broni chemicznej lub biologicznej jako materiał niszczący broń biol-chem. i wielu, wielu innych - zastosowanie znajdują: heksogen, trotyl, pentryt, różne rodzaje plastyku, tetryl, heksyl, EDNA, kwas pikrynowy, pikryniany, pochodne związków aromatycznych (nie tylko nitrozwiązki arom.) i inne; m.w. miotające wchodzą najczęściej w skład amunicji (proch bezdymny), lontów prochowych (proch czarny), mieszanin zapalających (elektron, napalm, termit), sygnalizacji świetlnych (mieszanki: glinu, magnezu, utleniaczy: chloranu potasu, azotany (amonu, potasu, sodu), barwiących substancji zawierających: miedź - kolor jasnozielony-niebieski, potasu - kolor jasnoniebieski, litu - czerwony, baru - zielony, sodu - żółty i in.), petard (w zależności od siły - azotany: amonu, baru (rzadko), potasu (b. rzadko), sodu (b. rzadko), chloranu gł. potasu, rzadziej sodu (ze względu na wysoką higroskopijność chloranu sodu), reduktorów: magnez, glin, żelazo i inne) i innych.


Inne materiały wybuchowe znajdują zastosowanie podczas wyburzeń zastosowanie znajdują materiały w. takie jak: głównie trotyl i plastyczne materiały wybuchowe, gdyż są to materiały, które wymagają dużej siły inicjującej do detonacji i są plastyczne co umożliwia stosunkowo szybkie uformowanie bryły m. w zależności od procesu w jakim zostaną zastosowane. Ponadto do inicjacji detonacji stosowane są detonatory elektryczne - głównie saperskie które mogą zawierać różne m.w. inicjujące - głównie trinitrorezorcynian ołowiu (II). Materiały wybuchowe kruszące (plastyk, TNT) które są stosowane podczas detonacji zawierają od kilkudziesięciu gramów tych materiałów (tzw. mikroładunki zakładane podczas precyzyjnego "osadzania" budynków - zakładane w kilkaset - kilka tysięcy odwiertów) do kilkunastu kilogramów podczas bardzo skomplikowanego i rzadkiego podrzucania budynków z użyciem wewnątrz-budynkowej przestrzeni powietrza (chodzi tu m.in. o bardzo skomplikowaną detonację budynku w Gdańsku, który uległ detonacji pod wpływem ulatniającego się gazu; łączna masa plastyku użytego do tej operacji wynosiła ok. 220 kg) i w końcu detonacji ogromnych zatorów lodowych (użyty trotyl na rzece Wiśle o masie 12 kg spowodował pęknięcie szyb w pobliskich domach wskutek nieprawidłowych przygotowań mieszkańców (którzy nie otworzyli okien) i którego masa musiała zostać zredukowana do 8 kg).
Jeszcze innymi materiałami posługuje się górnictwo - bowiem tu nie tylko ważna jest siła uderzenia m.w., ale również skład gazów powstających w wyniku eksplozji bądź detonacji(gazy odstrzałowe) - wymagają tego szczególnie kopalnie węgla, gdyż nieodpowiednia ilość gazów odstrzałowych, powstających po detonacji może doprowadzić do eksplozji a nawet detonacji pyłu węglowego czy metanu - dlatego też w górnictwie używane są szczególnie specjalistyczne materiały wybuchowe takie jak: dynamit (różne rodzaje), amonity (również różne rodzaje), różnoprocentowe saletrole (i inne związki bazujące na azotanie (V) amonu) i wiele innych produkowanych do specjalnego zastosowania, takie jak Magnum 65 produkowany przez jednego z amerykańskich producentów m.w. (Magnum 65 zawiera opatentowaną mieszankę m.w. które wzajemnie się utleniają i redukują - zwiększając tym samym maksymalnie ilość moli wydzielanych gazów, redukując zaś wydzielające się niepożądane gazy, takie jak tlenek węgla na korzyść różnych tlenu czy dwutlenku węgla). Szczególnie ważną rolę odgrywa - w przypadku kopalń węglowych (i tych które mogą zawierać metan), gdzie przeprowadzane są odstrzały - odpowiedni bilans tlenowy, który powinien być zerowy lub nieznacznie dodatni, co zapobiega powstawaniu płomienia wtórnego prowadzącego do wybuchów lub bardzo niebezpiecznych pożarów węgla bądź metanu (chodzi tu głównie o skład gazów odstrzałowych - kiedy jednym z gazów odstrzałowych jest tlenek węgla CO, może on się utlenić do dwutlenku węgla CO2 wraz z zapłonem (tzw. zapłon wtórny), co spowoduje wybuch pyłu węglowego lub / i innych materiałów łatwopalnych.
Powracając do m.w. stosowanych w górnictwie, warto dodać iż materiały detonowane podczas robót górniczych (naziemnych i podziemnych) mogą mieć różne masy jednostkowe: od kilkudziesięciu gramów w przypadku małych robót strzałowych do kilkunastu a nawet kilkudziesięciu kilogramów podczas robót strzałowych takich jak strzelanie komorowe (do ogromnej komory zostaje "zapakowany" materiał wybuchowy, który podczas detonacji powoduje rozrywanie ogromnych skał).


Górnicze materiały wybuchowe dzielą się na:
skalne:
używane do robót w kamieniu, w kopalniach gdzie nie występuje pył węglowy ani metan; zaliczamy do nich amonity, dynamity, oksylikwity, proch czarny, żelatynę wybuchową;

węglowe:
używane podczas robót w kopalniach gdzie występuje pył węglowy ale nie występuje metan (np. karbonity).

powietrzne :
materiały znajdujące zastosowanie w przypadku robót, podczas których może występować metan lub pył węglowy (metanity).


Opis wybranych materiałów wybuchowych
Poniżej zamieszczam opis wybranych materiałów wybuchowych:

Heksogen

| RDX, cyklonit, cyklotrimetylenotrinitroamina, (CH2NNO2)3 |

Heksogen jest jednym z najsilniejszych materiałem wybuchowym (pochodzi, jak sama nazwa wskazuje z grupy amin), charakteryzującym się bardzo wysoką aktywnością w stanie czystym, co jest powodem dla którego znajduje on w takim stanie zastosowanie wyłącznie do produkcji detonatorów; w związku z wysoką aktywnością musi być przechowywany w sflegmatyzowanej formie w parafinie; temp. topn. tego m.w. wynosi 204 - 205 oC z rozkładem; powszechność tego związku spowodowana jest nie tylko tak ogromną siłą wybuchu, ale również łatwym dostępem do surowców stosowanych do produkcji: produkcja odbywa się poprzez nitrowanie stężonym kwasem azotowym urotropiny w temp. pokojowej (urotropina pozyskiwana jest w reakcji aldehydu mrówkowego i amoniaku); podczas II wojny światowej produkcja tego materiału wynosiła w III-ej Rzeszy do ok. 200 ton w ciągu dnia; dziś heksogen znajduje powszechne zastosowanie do produkcji różnego rodzaju plastyków, takich jak: PMW-12 - w składzie 88% heksogenu 12% oleju, heksoplastu - 75% heksogenu, 3,6 - 3,8 % trotyl, 20% dinitrotoluenu ciekłego, 1,2 - 1,4% nitrocelulozy; i innych zwłaszcza niżej podanych plastyków serii C: C, C2, C3 i C4, różnych m.w. - sypkich (heksolit) ; ponadto h. stosowany jest w pociskach małokalibrowych; dane.: 1500 kcal / kg; ciśnienie ok. 910 atm; prędkość detonacji ok. 8400 - 8600 m / s;

Oktogen

| HMX, cyklotetrametylenotetranitroamina, (CH2NNO2)4 |

Oktogen to związek pochodzący z rodziny amin, posiadający właściwości bardzo zbliżone do heksogenu; ten kruszący m.w. charakteryzuje się m.in. dużą siłą wybuchu; nie znajduje on jednak szerokiego zastosowania w wojsku - ze względu na specyficzne parametry tego m.w. jest on wykorzystywany w technice wiertniczej; p.det. jest większa niż p.det. heksogenu (do ok. 1989 uważano heksogen za m.w. posiadający największą prędkość detonacji) i wynosi 9100 m / s); związek nie stosowany powszechnie;

Trotyl
| TNT,2,4,6-trinitrotoluen, C6H2(NO2)3 |
Jeden z najbardziej popularnych m.w. kruszących - ze względu na dużą siłę kruszącą, łatwy dostęp do surowców (toluen, stęż. kwas siarkowy, stęż. kwas azotowy); wykorzystywany w wielu postaciach: w mieszaninach p. jako plastyk - plastrotyl, w materiałach C2 i C3 (w pierwszym 5%, drugim 4%) i innych - sypkich - heksolicie (różnoprocentowe mieszaniny TNT i RDX), pentrolicie (różnoprocentowe mieszaniny PETN i TNT) i wielu, wielu innych; służy do napełniania ładunków minerskich, bomb wszelkiego rodzaju, torped, pociska ppanc. i innych; trotyl ma charakterystyczny, żółty kolor;

Nitroceluloza
| azotan (V) celulozy, [C6H7O2(ONO2)3]n dla N=14,14% (idealnie znitr.) |
Biała, włóknista substancja, nierozpuszczalna w wodzie, rozp. w rozpuszczalnikach organicznych; w zależności od zawartości azotu może przybierać różne właściwości (n. o zawartości N > 10% posiada właściwości wybuchowe); powstaje poprzez estryfikacje mieszaniną nitrującą (stęż. kwasu azotowego i siarkowego) na bawełnę (linters); w zależności od zawartości N wyróżniamy: bawełnę kolodionową i bawełnę strzelniczą; pierwsza z nich nazywana inaczej koloksyliną zawiera 10 - 12% N i jest stosowana głównie do produkcji spec. materiałów wybuchowych kruszących - zwłaszcza plastyków; druga z nich - piroksylina zawiera 12 - 14% N; stosowana do produkcji prochu bezdymnego i in.

Nitrogliceryna
| triazotan (V) propanotriolu, C3H5(ONO2)3 |
Jest to jeden z najbardziej znanych m.w. ze względu na swoją bogatą historię - bowiem jest to jeden z najbardziej znanych i najdłużej stosowanych m.w.; jego historia rozpoczęła się licznymi wypadkami przed życiem A. Nobla - nitrogliceryna była bowiem wówczas stosowana pierwotnie w stanie czystym co powodowało liczne samo-detonacje; zmieszana z ziemią okrzemkową przez Nobla stała się jednym z najbardziej znanych m.w. - dynamitem; nitrogliceryna, tworzona w wyniku estryfikacji gliceryny stęż. miesz. nitrującą; powstały produkt - oleista ciecz, o temp. topn. 13,2 oC, słodkawym i piekącym smaku, powodującym rozszerzenie światła naczyń krwionośnych; dobrze rozpuszczalna w alkoholu (etanolu), trudno w wodzie; stosowana do produkcji dynamitu (w mieszaninie z ziemią okrzemkową) i prochów bezdymnych (w miesz. z nitrocelulozą), ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu napadów bólu w chorobie wieńcowej (1% roztwór n. w etanolu)

Pentryt
| PETN, tetraazotan (V) tetrahydroksymetylometanu, C(CH2ONO2)4 |
Jeden z najsilniejszych m.w. kruszących; stosowany w czasie II wojny światowej; p. znajduje zastosowanie w produkcji materiałów wybuchowych takich jak (plast.) - pentrinit (50% pentryt, 46% nitrogliceryny i 4% koloksyliny) i (sypkich) pentrolitu (różnoprocentowe mieszaniny trotylu i pentrytu); otrzymywany przez estryfikację stęż. miesz. nitrującą pentaerytrytu (tetrahydroksymetylometanu);

Tetryl
| T4, tetrylit, pyronit, CE, 2,4,6-trinitrofenylo - N - metylonitroamina, C6H2(NO2)3CH3NO2 |
Kruszący materiał wybuchowy wrażliwy na uderzenia i tarcie; żółta substancja krystaliczna o temp. topn. 129 oC; stosowany głównie do wyrobu detonatorów, lontów i spłonek detonujących, ponadto w postaci domieszek stosowany jest do produkcji C3, gdzie całkowita zawartość wynosi 3 %; podczas II wojny światowej stosowany przez Niemców do napełniani amunicji; tetryl jest o ok. 20 % silniejszym m.w. od trotylu;

Heksyl
| heksonitrodifenyloamina, NH[C6H2(NO2)3]2 |
Kruszący materiał wybuchowy, zawierający dwa pierścienie benzenowe połączone grupą aminową; pomarańczowa substancja krystaliczna o temp. topn. 243-245 oC; toksyczna, powodująca egzemę; h. stosowany głównie w mieszaninach z trotylem oraz azotanem amonu i glinem, do napełniania torped, min mor., bomb lont.; używany w I i II wojnie światowej;

Plastyki
Cały szereg uplastyfikowanych materiałów wybuchowych począwszy od dynamitu - mieszaniny nitrogliceryny (triazotanu (V) propanotriolu) i ziemi okrzemkowej, a skończywszy na SEMTEX'ie (jeden z najbardziej znanych m.w. - produkowany w Czechach) i C4 - mieszaninie heksogenu z sebacynianem dietyloheksylu, poliizobutylenu i olejów; charakterystyczna dla tej grupy (i wywodząca się od niej nazwa) to zdolności plastyczne, umożliwiające uformowanie materiału w zależności od wykonywanego procesu pirotechnicznego; substancjami plastyfikującymi mogą być miesz. zagęszczająca (napalmowa), miesz. olejów, m.w. kruszącego i innych lub również inne skomplikowane mieszaniny; rodzaje plastyków z grupy "C":


LOGA SMS

czy wiesz ?...
Jakie są techniki ściągania?
Skróter
 •Tematy maturalne
 •Czekamy na Wasze wypracownia
 •Francuskie pytania
 •Gajusz Juliusz Cezar
 •Znaczenie powstania listopadowego
 •Dobre rady
 •Najlepsze sposoby!
 •Sienkiewicz i Żeromski
 •Nowotwory
 •Kryzys w Europie XIV wieku