INTERIA.PL - Portal internetowy

Ściąga

    INTERIA.PL   > Nauka i zabawa   Matura 2013     ściąga     matura     studia  
  
Szukaj

Bryk to Cię wciąga Twoja ściąga   pisz do nas
#bl
#bl
#bl
#bl
#bl
Ankieta
Ściąganie...
Jest nieuczciwe, ale czasem tak robię
To najlepszy sposób na uczenie się
A kto nigdy nie ściągał?
Wymaga sprytu i odwagi
Nie wiem, nie ściągam
głosuj >>
 ENCYKLOPEDIA
 KATALOG
   - polski
   - zagraniczny
 MELOMAN
KOCHANOWSKI - ból ojca po stracie córki ukazany w trenach

Człowiek epoki renesansu posiadał inny, całkiem nowy stosunek do świata niż jego poprzednik z epoki średniowiecza. Ludzie w średniowieczu byli wyznawcami teocentryzmu, poglądu na świat opierającego się na nauce Kościoła, według którego Bóg był centrum wszechświata.


Człowiek renesansu to humanista, odwrócił swoje myśli o życiu pozagrobowym i skupił się na zainteresowaniach ziemskich. Głosił optymistyczną radość życia. Propagował naturalne dążenie każdego człowieka do szczęścia. Zasługą humanizmu było konsekwentne dążenie do ukształtowania wolnej, silnej, harmonijnie rozwiniętej jednostki ludzkiej, która pragnęła swobodnie poznawać wielkość i piękno świata.
Człowiek renesansu, wykształcony na filozofii Platona i Cycerona, wielbiciel kultury starożytnej był wyznawcą antropocentyzmu, poglądu opartego na koncepcji filozoficznej uznającej, że człowiek jest centrum wszechświata i celem jego rozwoju.
W takich właśnie warunkach zrodził się renesansowy humanizm, prąd umysłowy, zmierzający do odrodzenia znajomości języków i literatury klasycznej, do odrodzenia starożytnej wiedzy o człowieku, uznający za ideał wszechstronną pełnię człowieczeństwa.
Humanizm stał się więc zaprzeczeniem ideałów średniowiecza, odwracał myśli ludzi o życiu pozagrobowym i skupiał na zainteresowaniach ziemskich, głosił optymistyczną radość życia, propagując naturalne dążenie każdego człowieka do szczęścia. Zasługą humanizmu jest konsekwentne dążenie do ukształtowania wolnej, silnej, harmonijnie rozwiniętej jednostki ludzkiej, która chce swobodnie poznawać wielkość i piękno świata. Humanizm podkreślał potęgę ludzkiego rozumu. W centrum zainteresowań humanistów znalazł się człowiek, wraz ze swoimi smutkami i radościami, ze swym cierpieniem i dążeniem do szczęścia. Termin używany jest obecnie także w szerszym znaczeniu i oznacza postawę intelektualną i moralną, nawiązującą do ideologii humanizmu renesansowego, wyrażającą się w zainteresowaniu sprawami człowieka, poszanowaniu jego godności.
Do poetów-humanistów możemy zaliczyć także Jana Kochanowskiego.
Twórczość jego ma charakter renesansowy, ponieważ do poezji zostały wprowadzone tematy związane z życiem codziennym poety, z jego radościami i smutkami, weselem i troską. Utwory cechuje atmosfera realizmu i codzienności, pochwała zabawy i przyjaźni, towarzyskiej rozmowy, dźwięczą w nich echa przeżytych zawodów miłosnych, a nawet ukazane są poglądy religijne i filozoficzne. Treść utworów jest różnorodna, dotyczy dworskiego życia, miłości, przyjaciół, a nawet postawy człowieka wobec świata. Jest to postawa typowo renesansowa, a wyraża się ona w nowym pojmowaniu życia, w nowym widzeniu przyrody, w głoszeniu optymistycznej radości życia
Humanistyczne wartości dorobku to radość człowieka, który potrafi cieczyć się życiem, potrafi w życiu ziemskim czuć się szczęśliwym. Ta pogodna afirmacja świata i jego spraw pozwala nazwać Kochanowskiego poetą-humanistą.
Cała postawa humanistyczna uległa załamaniu po śmierci jego kilkuletniej córeczki, która miała być spadkobierczynią talentu poetyckiego po ojcu. Po jej śmierci poeta tworzy cykl trenów. Zbolały ojciec często wspomina jej portret, uczycia rozpaczy po śmierci ukochanego dziecka, bunt, wreszcie uspokojenie. Treny stanowią jabky autoanalizę własnych oczuć i własnej duszy, konfrontację z wcześniejszymi poglądami filozoficznymi.
Po tren jako gatunek literacki sięgnął Kochanowski do epoki antyku. Jest to rodzaj poezji żałobnej, ukształtowany w starożytnej Grecji. Jest to pieśń lamentacyjna, wyrażająca żal z powodu czyjejś śmierci, napisana "na cześć" zmarłego, rozpamiętująca jego chwalebne czyny, zalety, zasługi.


Spokojne i dostatnie bytowanie w Czarnolesie - podzielone między poezję, życie rodzinne i towarzyskie oraz dozór nad gospodarstwem - przerwał wypadek, który zaważył i na podstawie życiowej i na dalszej twórczości Kochanowskiego. Zmarła mała, niespełna trzyletnia córeczka poety, najbardziej przez niego ukochana i zapowiadająca - w mniemaniu rodziców - zdolności poetyckie. Kochanowski bardzo głęboko odczuł zgon ukochanej Urszulki. Ból i rozpacz ojcowska znalazły ujście w poezji. Z bólu tego wyrósł cykl XIX wierszy litycznych poświęconych zmarłej, zwany trenami.
W trenach możemy zaobserwować sposób myślenia człowieka po stracie bliskiej osoby. Zawierają ogromny ładunek emocji i uczuć człowieka dotkniętego nieszczęściem. Już na wstępie pierwszego trenu autor umieszcza inwokację, w której prosi wszystkich lamentujących, rozpaczających (Simonidesa, Heraklita) aby pomogli mu opłakiwać śmierć córki:
"A mnie płakać mej wdzięcznej dziewki pomożecie "
Wyjaśnia, że śmierć zabrała córkę, pozbawiła go w ten sposób wszelkich radości. W trenie tym znajduje się porównanie homeryckie, gdzie śmierć dziecka porównana jest do smoka, który długo je obserwował, a potem porwał. Jako humanista KOchanowski wie, że dziecko już nie wróci. Kończy tren pytaniem retorycznym, w którym wyraża uczucia bezradności, zagubienia. Uczucie rozpaczy pogłębia używając wyrazu "Wszytki"
W Trenie I i II informuje nas o przyczynie żalu i zagubienia. Są zbudowane na wzorach antycznych (inwokacja, porównanie homeryckie)
W następnym utworze tym przybliża postać zmarłej córki i mówi o jej zaletach takich jak rymy, wdzięczne ukłony. Tren V - zbudowany jest na zasadzie rozbudowanego porównania homeryckiego, gdzie Urszulka porównana jest do małego drzewka oliwki i nieostrożnie podcięta przez ogrodnika pielęgnującego sad. Tren kończy się pytaniem retorycznym, w którym autor zwraca się do Persefony dlaczego zabrała mu dziecko:
" .... O zła Persefono,
Mówiłaś, że wielu złom dać upłynąć płono?"

W trenie VII Kochanowski wspomina ubiory Urszulki, które dodają ojcu żalu. Dalej autor wspomina obrzęd ludowy wyposażania panny młodej posagiem, niestety jej posagiem po śmierci stała się licha sukienka i zbita prosta skrzynka. Wspomnienia wciąż dręczą i nie dają zapomnieć o ukochanej osobie. Pisze o tym poeta w "Trenie VIII", rysując dokładny portret psychologiczny Urszulki, która zawsze była wesoła i roześmiana, wypełniała sobą wszystkie kąty domu: "wdzięcznym szczebiotem" zabawiała ojca i matkę. PO jej odejściu nastała straszliwa pustaka w domu, która potęguje ból rodziców:
"Teraz wszystko umilkło, szczere pustki w domu,
Nie masz zabawki, nie masz rozśmiać się nikomu,
Z każdego kąta żałość człowieka ujmuje,
A serce swej pociechy darmo upatruje"

W trenie IX poeta zaczyna wątpić w mądrość i filozofię starożytnych myślicieli. Spowodowane to jest narastaniem i potęgowaniem bólu.
Tren X zbudowany jest z pytań retorycznych, w których autor poczyna wyrażać zwątpienie w Boga. Ból powoduje załamanie wiary. Poeta usiłuje odnaleźć Urszulkę w świecie wyobrażeń różnych religii.
W następnym trenie rozpacz poety sięga zenitu i autor obawia się o utratę rozumu:
Żałości! Co mi czynisz? Owa już oboje
Mam stracić: i pociechę, i baczenie swoje"

Poeta poszukuje ukojenia swego żalu. Dopiero w trenie XIX Kochanowski stara się spojrzeć na życie ludzkie bardziej trzeźwo, stara się znaleźć ukojenie bólu. W tym trenie zjawia się autorowi we śnie jego zmarła matka z Orszulką na ręku i koi jego serce wiadomością, że jego córeczka zaznaje już wiecznej szczęśliwości w niebie, a poprzez swą przedwczesną śmierć uniknęła wielu trosk, cierpień i smutków, które zapewne spotkały ją w doczesnym życiu. Matka poety apeluje do rozsądku, przypominając synowi, że wszyscy ludzie są śmiertelni i każdy ma wyznaczony czas życia i śmierci.
W zakończeniu tego trenu poeta parafuje maksymę Cycerona: "humona humane ferenda" czyli "ludzkie poglądy ludzkie noś"
W myśl tej maksymy należy z godnością przeżywać wszystko to, co człowiekowi może się przydarzyć.


Treny to nie tylko dramat człowieka. lecz także artysty-filozofa. Nie są one tylko wyrazem ojcowskiego bólu, lecz traktatem filozoficznym. Najdziwniejsze i zaskakujące staje się to, że poeta, który dotąd w swej twórczość głosił pochwałę życia, pochwałę człowieka jako istoty wspaniałej, nakazywał spokój, wyznawał stoickie zasady, renesansowy postulat harmonii i równowagi życiowej - tworzy dzieło, które w dużej mierze jest zaprzeczeniem tych ideałów, załamaniem całego renesansowego poglądu. Okazuje się, że człowiek dotknięty nieszczęściem nie znajduje odpowiedzi ani ukojenia w filozofii, jest bezradny. Kochanowski w trenie IX pisze o sobie zwracając się do Mądrości:
"Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje
Na tym strawił, żebych był ujrzał progi twoje!
Terazem nagle ze stopniów ostatnich zrzucony
I między insze, jeden z wiela policzony."

Fragment ten dowodzi, że nie tylko ojciec tęskniący za córką pisze treny, lecz że wypowiada się tu filozof, myśliciel, którego system zasad i wartości rozsypał się w proch. W tym sensie "Treny" można potraktować jako analizę własnych uczuć i poglądów, obrazem kryzysu światopoglądowego. Kryzys ten niesie zwątpienie w Boga i ład świata. Dopiero w końcu cyklu powraca spokój "Ludzkie przygody, ludzkie noś!" - mówi matka poety - znoś to po człowieczemu to, co los człowiekowi zgotował. Kochanowski stara się także wysnuć koncepcję, ukazującą sens Boskiej decyzji. Urszulka przez śmierć w wieku dziecięcym uniknie cierpień ziemskich, ale nie zazna rozkoszy życia. Kochanowski nie daje jasnej odpowiedzi, czy dobrze jest jak umierają małe dzieci. Jest jasne, że będzie to wielki ból przede wszystkim dla rodziców. Końcowe rozważania jednak poeta pozostawia każdemu z nas. Taka jest kolej rzeczy i nic na to nie możemy poradzić. W trenach widać, że czas przynosi ulgę w cierpieniu. Wyrazem pogodzenia się Kochanowskiego ze śmiercią córeczki jest Tren XIX.
Autor: Paulina Kłos


Skróter
 •Tematy maturalne
 •Czekamy na Wasze wypracownia
 •Francuskie pytania
 •Gajusz Juliusz Cezar
 •Znaczenie powstania listopadowego
 •Dobre rady
 •Najlepsze sposoby!
 •Sienkiewicz i Żeromski
 •Nowotwory
 •Kryzys w Europie XIV wieku
Forum prac
Zapraszamy do Forum Prac. Tutaj znajdziecie opracowania, które pomogą Wam w przygotowaniach do klasówki, testów, czy egzaminu dojrzałości. Możecie dodać swoje wypracowania i tym samym pomóc swoim rówieśnikom w kraju i za granicą. Każda dodana praca bierze udział w losowaniu gadżetów INTERIA.PL oraz w konkursie Praca Miesiąca.
dodaj
Kalendarium
Poniedziałek, 22 grudnia
imieniny: Zenona, Honoraty, Franciszki
Do końca roku szkolnego pozostało jeszcze -4567 dni